بنیاد تعاون ارتش جمهوری اسلامی ایران

در ماه هاي آخر حكومت پهلوي، امام خميني كه رهبري نهضت اسلامي مردم ايران را بر عهده داشتند از سربازان خواستند تا از پادگان ها فرار كنند و در ارتش شاهنشاهي خدمت نكنند. از اين زمان بود كه بدنه ارتش و قواي انتظامي مثل ژاندارمري و شهرباني دچار مشكل شدند و امكان مقابله با مردم تظاهر كننده را آرام آرام از دست دادند. سياست امام خميني بر اين بود كه بدنه ارتش را از حكومت شاه جدا كنند و به كرات در سخنراني هاي خود تأكيد مي كردند كه ارتش برادر ماست و مردم ايران فقط با نظام سلطنتي مخالفند و بنابراين ارتش نبايد رو در روي مردم كشور خود قرار گيرد. زيرا ارتش براي دفاع از تماميت ارضي كشور و براي دفاع از امنيت مردم بوجود آمده است كه شاه آن را بر خلاف قانون اساسي، در خدمت حفظ و بقاي سلطنت خود بكار گرفته است.

بر همين اساس امام خميني در پيام هاي خود، ارتش را از رويارويي و مقابله با مردم منع مي كردند و مردم معترض را نيز از درگير شدن با قواي ارتش برحذر مي داشتند. با اين سياست بود كه مردم با تدبير امام خميني نه تنها به مقابله با آنها نمي پرداختند بلكه به آنها گل نيز هديه مي كردند. مردم با اين شيوه و با ايجاد فضايي از محبت و مهرباني، افراد ارتش و نيروهاي شهرباني و ژاندارمري را مجذوب محبت خود مي كردند و آنها را از مقابله جدي با خود باز مي داشتند. البته ساواك- سازمان امنيت شاه- تا آخرين لحظات به سركوب مردم ادامه داد و زندان ها را از آزاديخواهان پر كرد و نام شاه را با زندان اوين و شكنجه گاه كميته مشترك عجين ساخت. به هر حال پس از اين كه مردم موفق شدند با اعتراضات مسالمت آميز، در 26 دي ماه 1357 شاه و خانواده سلطنتي را از كشور فراري دهند و امام خميني را كه در تبعيد به سر مي برد با احترام فراوان به ايران بازگردانند،آرام آرام بخش هايي از اعضاي رسمي ارتش مانند تعدادي از همافرهاي نيروي هوايي نيز به انقلاب پيوستند. آنها در روز 19 بهمن ماه 1357 به محل استقرار امام خميني در خيابان ايران آمدند و پيوستن خود را به انقلاب اسلامي مردم ايران اعلام كردند.

سوال كه در اينجا مطرح مي شود اين است كه امام خميني بعد از انقلاب ساختار و تشكيلات ارتش را تغيير ندادند، چرا امام چنين تصميمي گرفتند و اساسا تغيير تشكيلات ارتش پس از انقلابها چه تبعاتي مي تواند داشته باشد؟

مام خميني، ارتش را مهم ترين سازمان تشكيل دهنده بنيه دفاعي كشور مي دانستند كه با پول مردم تشكيل شده و توسعه يافته است و بايستي در خدمت مردم باشد. بنابراين ايشان به حفظ ارتش و ادامه حيات آن پس از پيروزي انقلاب اسلامي معتقد بودند. اين در حالي بود كه بسياري از افراد و گروه هاي سياسي به ويژه گروه هاي چپ و مجاهدين خلق، اصرار بر انحلال ارتش و ايجاد ارتش جديدي با عنوان ارتش بي طبقه توحيدي داشتند. امام خميني بر اين باور بودند كه مشكل اصلي ارتش، حاكميت شاه مستبد و خودخواه بر آن و عدم تكيه بر تعاليم الهي بوده است كه آن را علاوه بر مأموريت ذاتي كه حفظ تماميت ارضي كشور است در خدمت منافع آمريكا قرار داده و نيز براي حفظ تاج و تخت سلطنت بكار گرفته است. بنابراين با تغيير ساختار فرماندهي و كنترل آن، ارتش مي تواند در خدمت مردم ايران باشد و به ارتشي مستقل و متكي بر ظرفيت ها و توانمندي هاي ملي تبديل شده و به مأموريت ذاتي خود بپردازد. بر همين اساس يكي از اولين اقدامات امام خميني براي نشان دادن اهميت نيروهاي مسلح، تعيين روز 29 فروردين سال 1358 به عنوان روز ارتش بود. امام در پيامي كه در اين باره صادر فرمودند از ارتش خواستند تا در همه شهرهاي ايران از مقابل مردم رژه برود و وفاداري خود را به ملت نشان دهد و از مردم هم خواستند تا از چنين ارتشي حمايت كنند.

در دوران دفاع مقدس نيز نيروهاي ارتش و سپاه دوشادوش يكديگر در جبهه هاي جنگ حضور داشتند. البته مديريت جبهه هاي جنگ و نوع همكاري ارتش و سپاه در طول سال هاي دفاع مقدس يكسان نبوده است و تجربيات مختلفي از همكاري و هماهنگي در اين زمينه وجود دارد. در سال اول جنگ، مديريت و كنترل جبهه ها عمدتا بر عهده ارتش بود و نيروهاي سپاه در ارتباط با واحدهاي ارتش در جبهه هاي مختلف حضور داشتند و به دفاع از كشور مي پرداختند. با توسعه سازمان رزم سپاه و حضور گسترده نيروهاي داوطلب مردمي در جبهه ها، سپاه آرام آرام نقش موثرتري در مقاومت در برابر ارتش متجاوز عراق پيدا كرد.

با عزل بني صدر، ارتش و سپاه به همكاري بيشتري با يكديگر پرداختند و موفق شدند تا اولين عمليات مشترك را براي شكستن حصر آبادان در 5 مهر ماه 1360 را با پيروزي انجام دهند. طعم خوشايند اين پيروزي بزرگ و همزمان شدن آن با روي كار آمدن فرماندهان جديد سپاه و نيروي زميني ارتش، سپاه و ارتش را به تشكيل قرارگاه مشترك عملياتي واداشت. از اين زمان بود كه قرارگاه مشترك كربلا با حضور فرماندهان ارتش و سپاه، اداره جبهه ها را بر عهده گرفت و طرح هاي عملياتي به صورت مشترك به تصويب رسيد و عمليات هاي بزرگ و موفقي همچون طريق القدس، فتح المبين و بيت المقدس انجام و اكثر سرزمين هاي اشغالي ايران از دست ارتش متجاوز عراق آزاد شد. از سال 1362 نيز آيت الله هاشمي رفسنجاني از سوي امام خميني مسئوليت هماهنگي بين ارتش و سپاه را بر عهده گرفتند و ايشان با تشكيل قرارگاه خاتم الانبياء(ص)، دو سازمان سپاه و ارتش را با يكديگر هماهنگ مي كردند. اين ساختار تا ماه هاي آخر جنگ ادامه داشت و ارتش و سپاه گاهي با هم و گاهي به صورت مستق عمليات هايي را انجام مي دادند. در خرداد ماه سال 1367 ستاد فرماندهي كل قوا از سوي امام خميني براي مديريت جنگ و نيز به منظور اداره تمامي نيروهاي مسلح به صورت متمركز تشكيل شد.

در همین زمینه بخوانید ...
عکس روز- آغاز امامت و ولایت ولی عصر(عج)
پیشخوان
شرکت های تابعه
سایت های مرتبط
  • پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری
  • پایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری
  • پایگاه اطلاع رسانی ارتش جمهوری اسلامی ایران
  • سامانه ثبت نام مسکن سنندج